شمس الدين حافظ
91
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
7 - « ياران طريقت » دوش از مسجد سوىِ ميخانه آمد پيرِ ما * چيست ياران طريقت بعد ازين ، تدبير ما ؟ در خراباتِ مغان ما نيز هم مَنزل كنيم * كاينچنين رفتست در عهدِ ازل تقديرِ ما ما مريدان روى سوىِ كعبه چون آريم چون ؟ * روى سوىِ خانهء خَمّار دارد پيرِ ما با دلِ سنگينت آيا هيچ درگيرد شبى ؟ * آهِ آتشبار و سوزِ نالهء شبگيرِ ما عقل اگر داند كه دل در بندِ زلفش چون خوشست * عاقلان ديوانه گردند از پىِ زنجيرِ ما باد بر زلف تو آمد ، شد جهان بر من سياه * نيست از سوداى زلفت بيش ازين توفير ما مرغِ دل را صيدِ جمعيّت به دام افتاده بود * زلف بگشادى ز شست ما بشد نخجير ما روىِ خوبت آيتى از لطف بر ما كشف كرد * زان سبب جز لطف و خوبى نيست در تفسيرِ ما تيرِ آهِ ما ز گردون بگذرد حافظ خموش * رحم كن بر جانِ خود ، پرهيز كن از تيرِ ما * توضيحات : معنى بيت ( 1 ) ( ديشب شيخ از مسجد به ميكده روى آورد و گفت هممسلكان پس از اين چاره ما چيست ؟ ) معنى بيت ( 2 ) ( مريدى ديگر گفت : ما همراه و همسفر ، با راهنماى خود به ميكدهء عرفان روى خواهيم آورد زيرا سرنوشت ما از روز اول اينچنين رقم خورده است ) معنى بيت ( 3 ) ( مريدى گفت : ما هواداران از اين پس به جانب كعبه روى نتوانيم آورد زيرا شيخ ما به ميخانه روى آورده است . معنى بيت ( 4 ) ( اگر عقل آگاه شود كه دل ما در چين گيسوى يار چه حال خوشى دارد ، خردمندان هم به دنبال زنجير جنون ما ديوانگى را انتخاب مىكنند ) آيت ( نشانه ) سوز سينه شبگير ( آه آتشين و سوزش سحرى سينه ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - گاهى آنقدر در فكر اين نيت مىباشيد كه گويى دود دلت از آسمان هم فراتر مىرود اما بدانكه بايد سخن نگويى تا از تيره آه ديگران هم برحذر باشى يعنى دو خطر شما را تهديد مىكند الف - بيش از اندازه خودخورى مىكنى و فكر اين و آن كردن و كار را به فردا افكندن ، صلاح نمىباشد ب - حسادت حسودان كه به زندگى شما رشك و حسد مىبرند . 2 - فكر مىكنى او بسيار مغرور و خودخواه و سنگدل است ، اما چنين نيست زيرا او با فكر و انديشه كار مىكند و تمام جوانب كار را مىسنجد ولى شما بىمحابا و بىحوصله عمل مىكنيد ، لذا قدرى ملايمتر و باتدبيرتر عمل كنيد . 3 - اين فكر و انديشه با صبر قابل اجراست ، مدتى به طول مىانجامد اما شاهد مقصود را در آغوش خواهيد گرفت و همين امروز برابر تلميح آيه 172 سوره اعراف را از آيهء 165 تا 185 خوب با معنى بخوان كه حافظ در بيت شماره 2 به شما اشاره كرده است كه به خدا توكل كن . 4 - از مسافر خبرى دريافت مىكنيد ، بيمار در همين حالت باقى خواهد ماند ، خريد سفارش مىشود ولى فروش زود است ، در معاملهاى سودى عايد شما مىشود ، در تحصيلى موفق مىشويد . 5 - نذرى كه كردهاى ادا كن و از پدر و مادرت كه چشم به راه تو مىباشند ، دلجويى مادى و معنوى كن . 6 - فرزندانى صالح خواهى داشت ، همسرت بيش از آنچه فكر مىكنى مهربان و خوب است ، دلش را به دست آور و براى دوستت هديهاى بخر . 7 - بدانكه : برنده : مىداند كه گاهى اوقات ، پيروزى به بهاى بسيار گرانى بدست مىآيد اما بازنده : بسيار مشتاق برنده شدن است در جايى كه نه قادر به برنده شدن و نه حفظ آن است . 8 - اگر فكر مىكنى راه درست و منطقى انتخاب نكردهاى ، نااميد نباش ، تقدير چنين بوده است ولى با حوصله عمل كن .